1 VGEM Algemeen

1.1 Inleiding

Het Handboek VGEM (verder HB VGEM) is een handboek met veel verschillende voorschriften. VGEM staat voor Veiligheid, Gezondheid, Economie en Milieu. Elk voorschrift bestaat uit verschillende onderdelen en bevat een beschrijving en instructie van de taak van de Douane voor dat onderdeel. De inhoud is heel divers en verschilt per voorschrift, maar sommige onderdelen gelden voor alle voorschriften.

Dit algemene deel zal deze nagenoeg gelijke onderdelen vervangen om het zoekgemak te bevorderen. Bovendien kunt u in dit algemene deel achtergrond informatie vinden.

1.2 Korte geschiedenis

In de jaren 80 van de vorige eeuw werden de douanerechten bij invoer in de Europese Unie afgebouwd. Dit zou betekenen dat de Douane minder werk zou krijgen in de toekomst. Gekeken werd of de Douane andere taken op zich kon nemen, met de strategische aanwezigheid bij de buitengrens in het achterhoofd.

Deze taken zouden geen fiscale, maar juist een niet-fiscale component hebben. Een van de voorlopers van de NVWA, de Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees (=RVV) kreeg steeds meer regels om te controleren, maar had nagenoeg geen medewerkers aan de buitengrens. Bovendien had de Douane de beschikking over heel veel ladinggegevens en bescheiden en was gespecialiseerd in het controleren daarvan. De documentencontrole op de vereiste certificaten bij het binnenbrengen van vee en vlees was de eerste taak waarvoor de Douane afspraken met een ander ministerie maakte.

In de jaren erna kreeg de Douane steeds meer niet-fiscale taken in het gezamenlijk toezicht op de naleving van de ‘niet-fiscale’ wetgeving met verschillende uitvoerende diensten. Voor dit gezamenlijke toezicht zijn taakafspraken gemaakt met de beleidsverantwoordelijke Ministeries.

1.3 Relatie VGEM met de missie van de Douane

De VGEM taken vallen onder de B van de zogenoemde ABC doelen:

Afdracht
We zorgen ervoor dat de opbrengsten zo volledig mogelijk zijn. Dit houdt in dat we de verschuldigde Douanerechten en Accijnzen vaststellen en die vervolgens ook heffen en innen. De geïnde bedragen worden afgedragen aan óf 's Rijks schatkist (Accijnzen) óf de Europese Unie (Douanerechten).
Beschermen
We zorgen ervoor dat we de samenleving zo goed mogelijk beschermen tegen onveilige en/of ongewenste goederen. Dit houdt in dat als zodanig aangemerkte goederen de Europese Unie (EU) niet binnenkomen of verlaten. Het gaat daarbij om de aandachtsgebieden Veiligheid, Gezondheid, Economie of Milieu (VGEM).
Concurrentiepositie
We dragen bij aan het versterken van de concurrentiepositie van de EU en Nederland. De Douane draagt bij aan het versterken van de concurrentiepositie door enerzijds toe te zien op de naleving van Europese maatregelen betreffende marktordening, zoals onder meer namaakgoederen en antidumpheffingen. Anderzijds bevordert de Douane een snelle en goede douaneafhandeling, resulterend in minder administratieve en fysieke lasten, met name voor bonafide bedrijven.

1.4 Systeem van convenanten

Het is belangrijk dat duidelijk is welke taken de Douane nu precies voor of samen met andere diensten uitvoert. Als een niet-fiscale taak onder ons eigen ministerie valt is dit redelijk eenvoudig te regisseren. Veel taken horen echter thuis bij een ander beleidsverantwoordelijk ministerie dan het Ministerie van Financiën.

Om die reden wordt met andere ministeries een convenant opgesteld waarin op hoofdlijnen afspraken worden vastgelegd. De Douane kan verschillende taken voor eenzelfde ministerie uitvoeren. In dat geval is voor elke afzonderlijke taak een bijlage met daarin meer gedetailleerde afspraken gemaakt bij het convenant met dat ministerie. De convenanten en daarbij horende bijlagen kunt u hier vinden.

1.5 Bijlage bij een convenant

De Unie en nationale wetgeving en de daaruit voorvloeiende taken zijn divers. Bovendien moet het voor andere uitvoerende diensten duidelijk zijn welke taken de Douane doet en welke deze andere diensten doen. In elke bijlage staan vaste onderdelen zoals:

Het kader van de bijlage
De specifieke wet- en regelgeving en het doel hiervan
De samenwerkende organisaties
Het doel van de samenwerking
De verantwoordelijkheden, taken en bevoegdheden
Uitvoering
Planning, reportage en evaluatie
Informatie-uitwisseling
Scholing en helpdeskfunctie

De bijlagen worden in een voorschrift verder uitgewerkt. U leest daarin welke taak de Douane heeft en op welke wijze de Douane deze taak uitvoert. Het voorschrift geeft daarvoor instructies. Alle voorschriften samen vormen het Handboek VGEM.