5 Fytosanitaire controles

5.1 Algemeen kader

Het toezicht op en de handhaving van de wettelijke regels voor beschermende maatregelen tegen schadelijke organismen bij planten, plantaardige producten en andere materialen bij het binnenkomen en eventueel verder vervoer van goederen in de Unie wordt uitgevoerd door de NVWA en de aangewezen keuringsdiensten als bevoegde autoriteiten.

Deze wettelijke regels zijn opgenomen in de ‘plantgezondheidsverordening’ en ‘officiële controleverordening’ en daarop gebaseerde gedelegeerde- en uitvoeringsverordeningen (zie hoofdstuk 2 wetgeving). De Unie kent een specifiek geografisch fytosanitair-toepassingsgebied. Alle gebieden daarbuiten zijn derde land en op alle fytosanitair-gereguleerde zendingen die van daaruit worden binnengebracht, zijn de fytosanitaire verplichtingen van toepassing.

Het fytosanitaire toezicht wordt uitgevoerd op basis van het gemeenschappelijke gezondheidsdocument van binnenkomst (GGB-PP, zie uitvoeringsverordening (EU) 2019/1715, bijlage II, deel 2, afdeling C) dat onderdeel is van het informatiesysteem Imsoc van de Europese Commissie. Het systeem Traces NT fungeert binnen de Unie als centrale databank.

5.2 Soorten fytosanitaire controles

Er zijn 3 soorten fytosanitaire controles die de NVWA/keuringsdiensten uitvoeren:

- documentencontrole (D-controle),

- overeenstemmingscontrole (O-controle),

- materiële controle (M-controle).

De documentencontrole wordt in alle gevallen uitgevoerd. Het wel of niet uitvoeren van de overeenstemmingscontrole en materiële controle wordt bepaald door de bevoegde autoriteit in de EU-lidstaat van de plaats van binnenkomst in de Unie.

De overeenstemmingscontrole en materiële controle kunnen worden uitgevoerd op,

1. de plaats van binnenkomst in de Unie,

2. op een andere plaats in dezelfde EU-lidstaat of

3. in een andere EU-lidstaat.

Het uitvoeren van de overeenstemmingscontrole en materiële controle op een andere plaats dan de plaats van binnenkomst in de Unie is alleen mogelijk met toestemming van de bevoegde autoriteit.

5.3 Toezicht door de douane

De Douane draagt bij door enkele fytosanitaire toezichtsactiviteiten in haar processen uit te voeren. Deze activiteiten zijn als volgt:

1. Beschikbaar stellen van informatie over binnen te brengen fytosanitair-gereguleerde zendingen.
   
2. Bewaken dat het fytosanitaire toezicht aansluit op het douanetoezicht.
   
3. Uitvoeren van controles op verpakkingshout.
   
4. Controle op naleving van de fytosanitaire wetgeving van, uit een 3e land binnenkomende reizigersbagage.

Deze activiteiten worden hieronder toegelicht.

5.3.1 Beschikbaar stellen van informatie over binnen te brengen fytosanitair-gereguleerde zendingen

Op basis van door de NVWA/keuringsdiensten aangeleverde risico-indicatoren (waaronder maatregelen voor verpakkingshout) wordt door het DLTC informatie gedeeld over fytosanitair-gereguleerde zendingen die binnenkomen. Deze informatie is beschikbaar via een scherm van het douanesysteem voor het proces binnenbrengen. Mede op basis hiervan wordt door de NVWA/keuringsdiensten bepaald hoe en waar welke fytosanitaire controles door hen zullen worden uitgevoerd, al dan niet gecombineerd met douanecontroles.

Voor het plannen van deze controles en het zekerstellen dat de betreffende zendingen beschikbaar voor controle zijn en blijven, wordt door de NVWA/keuringsdiensten afgestemd met de afdeling Pre arrival van de Douane. De voor controle geselecteerde zendingen mogen de plaats van binnenkomst niet verlaten zonder toestemming van de NVWA/keuringsdiensten. Er kunnen hierbij specifieke regionale uitvoeringsafspraken worden gemaakt.

Bewaken dat het fytosanitaire toezicht aansluit op het douanetoezicht

5.3.2 Bewaken dat het fytosanitaire toezicht aansluit op het douanetoezicht

Op alle in de Unie binnenkomende zendingen is douanetoezicht van toepassing ongeacht de aard van de goederen.

Voor de volgende twee situaties bestaat een specifieke aansluiting van het fytosanitaire toezicht hierop:

a. Het plaatsen van goederen onder de douaneregeling douanevervoer

De formaliteiten voor het plaatsen van goederen onder de douaneregeling douanevervoer, is beschreven in hoofdstuk 14 van het handboek douane (link).

Een aangifte voor douanevervoer voor een fytosanitair-gereguleerde zending moet overeenkomen met de status volgens het betreffende GGB-PP voor deze zending. Dit betekent dat de zending alleen vervoerd mag worden voor hetgeen waarvoor toestemming van de NVWA/keuringsdiensten of de bevoegde autoriteit in een andere EU-lidstaat is gegeven.

De volgende situaties zijn mogelijk:

1. De zending komt in Nederland in de Unie binnen en wordt in Nederland fytosanitair gekeurd op een andere plaats dan de plaats van binnenkomst.
   
2. De zending moet onder de regeling douanevervoer naar een erkende inspectielocatie worden overgebracht.
   
   Dit mag alleen wanneer hiervoor toestemming is van de NVWA/keuringsdiensten. Een vereenvoudigde douaneregeling zoals bedoeld in artikel 182 DWU mag gebruikt worden.
   
3. De zending komt in Nederland in de Unie binnen en wordt in een andere EU-lidstaat fytosanitair gekeurd.
   
4. De zending moet onder de regeling douanevervoer naar de andere EU-lidstaat worden overgebracht. Dit mag alleen wanneer hiervoor toestemming is van de NVWA/keuringsdiensten. De zending komt in een andere EU-lidstaat in de Unie binnen en wordt in Nederland fytosanitair gekeurd.
   
   De zending moet onder de regeling douanevervoer naar Nederland worden overgebracht. Nadat de zending fytosanitair is goedgekeurd, kunnen de goederen bijvoorbeeld onder de douaneregeling in het vrije verkeer brengen worden geplaatst zoals hieronder beschreven.
   

4 De zending komt in een andere EU-lidstaat in de Unie binnen, is in een andere EU-lidstaat fytosanitair goedgekeurd en er wordt in Nederland een douaneaangifte voor in het vrije verkeer brengen, actieve veredeling of tijdelijke invoer ingediend.

De zending moet onder de regeling douanevervoer naar Nederland worden overgebracht. Vervolgens moeten de goederen onder de douaneregeling in het vrije verkeer brengen, actieve veredeling of tijdelijke invoer worden geplaatst zoals hieronder beschreven.

b. Het plaatsen van goederen onder de douaneregeling in het vrije verkeer brengen, actieve veredeling of tijdelijke invoer

De formaliteiten voor het plaatsen van goederen onder de douaneregeling in het vrije verkeer brengen is beschreven in hoofdstuk 13 van het handboek douane (link) De formaliteiten voor het plaatsen van goederen onder de douaneregeling actieve veredeling is beschreven in hoofdstuk 16 van het handboek douane (link). De formaliteiten voor het plaatsen van goederen onder de douaneregeling tijdelijke invoer is beschreven in hoofdstuk 18 van het handboek douane (link).

Een fytosanitair-controleplichtige zending kan pas voor de regeling in het vrije verkeer brengen, actieve veredeling of tijdelijke invoer worden vrijgegeven nadat er fytosanitaire goedkeuring is gegeven. Fytosanitaire goedkeuring wordt gegeven op basis van één of meer uitgevoerde fytosanitaire controles.

Wanneer de fytosanitaire goedkeuring in Nederland is gegeven, moet de bijzondere vermeldingscode N0004 in vak 44 van de douaneaangifte worden opgenomen en de P2-code van de NVWA/keuringsdiensten in het bijbehorende tekstveld in het formaat "999999999". De douaneaangifte wordt voor de regeling vrijgegeven als sprake is van een geldige P2-code voor de betreffende zending.

c. Controles via CERTEX

De Douane controleert vanaf 2 maart 2026 via het Europese systeem CERTEX op verplichte documenten bij invoer van fytosanitaire goederen.

U doet de vooraanmelding bij het NVWA-systeem CLIENT Import. CLIENT Import stuurt de gegevens naar TRACES. TRACES maakt een CHED-PP aan nadat u de vooraanmelding in CLIENT Import heeft gedaan. Voor fytosanitaire zendingen is het CHED-PP verplicht.

Tijdelijk aanhouden van de P2-code

Voor de aangiften in het vrije verkeer (IVV) blijft u de P2-code vermelden.

Ook voor aangiften die nog niet gekoppeld zijn aan CERTEX blijft u de P2-code gebruiken. Het gaat om aangiften voor:

• handelsnormen groenten en fruit
• verpakkingshout en stuwmateriaal
• overige regelingen: vervoer, opslag en IIAA

Invoeraangiften (IVV) bij de Douane voor fytosanitaire producten volledig invullen

Doet u aangifte voor goederen die onder de controleregelgeving voor fytosanitaire goederen (CHED-PP) vallen? Vult u uw vooraanmelding bij de NVWA en de invoeraangifte (IVV) dan volledig en correct in. Voor uw aangifte bij de Douane is van belang:

• het nummer van het CHED-PP
• dat de hoeveelheid van uw zending beschikbaar is op het bijbehorende CHED-PP
• de juiste GN-code
• de juiste bescheidcodes (C085 en N851) en aanvullende codes
• de P2-code

Het douanesysteem DMS accepteert uw aangifte niet als:

• Het door de NVWA verstrekte CHED-nummer niet gelijk is aan het in de invoeraangifte vermelde CHED-nummer
• De goederencode in het CHED niet gelijk is aan de goederencode in uw invoeraangifte
• Het aantal of het gewicht op het CHED lager is dan het aantal of gewicht in de invoeraangifte

d. aangifte ten invoer fytosanitaire goederen vanaf 29-10-25

Op 29 oktober 2025 verandert voor fytosanitaire goederen het proces aangifte ten invoer bij de Douane. Vanaf die datum worden alle gegevens en onderliggende bescheiden voor fytosanitaire aangiften opgenomen in Taxation and Customs Union (TARIC), de geïntegreerde douanetariefdatabase van de Europese Unie (EU).

Wat verandert er?

De belangrijkste wijziging is de invoering van maatregel 415 (Officiële controle - planten) in het tarief. Hierdoor moet u voortaan het Gemeenschappelijk gezondheidsdocument (GGB-PP, ook wel CHED-PP genoemd) en 1 van de aanvullende codes (beginnend met een G) gebruiken in uw aangifte. Dit is een aanvulling op de manier waarop aangifte worden gedaan. Blijf dus ook nog de P2-code vermelden.

Met de bescheidcode C085 (CHED-PP) wordt aangegeven dat de goederen vallen onder het toepassingsgebied van Verordening (EU) 2016/2031 (de 'plantgezondheidsverordening'). Achter de bescheidcode wordt het volledige nummer in van het CHED-PP nummer ingevuld wat verkregen is van de Nationale Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA) vanuit CLIENT-import. Bijvoorbeeld: CHEDPP.NL.2025. 0301686.

Soms (bij ongeveer 0,5% van de CLIENT-aangiften) ontvangt een aangever momenteel nog geen CHED-PP nummer van de NVWA. Dit komt dan doordat het geautomatiseerd aanmaken via CLIENT niet is gelukt. In dat geval kan een dummy CHED-PP-nummer ingevuld worden: CHEDPP.NL.2025.1111111.

De aanvullende code die gebruikt moet worden, heeft een relatie met een voetnoot. In deze voetnoot staan de benamingen van de planten, plantaardige producten en andere materialen zoals vermeld in Bijlage XI, Deel A van de Uitvoeringsverordening 2019/2072. Lijsten van aanvullende codes (aanvullende code type 'G') en voetnoten (voetnoot type 'PS') vindt u in het gebruikstarief. Kies eerst [Meer informatie], daarna [Code Lijsten] en bij 'Code type ' Aanvullende codes of Voetnoten.

De laatste 2 posities van de voetnoot zijn gelijk aan de laatste 2 posities van de aanvullende code. Bijvoorbeeld: Voetnoot PS00025 - 7. Knollen van: Solanum tuberosum L. hangt samen met aanvullende code G025 - Goederen als omschreven in voetnoot PS 00025.

De nationale maatregel NLINFV blijft actief en is uitgebreid

De nationale maatregel NLINVF (fytocontrole) blijft ook nog actief en is uitgebreid met een fictief bescheid 1550. Met dit bescheid kan in de aangifte vrijstellingen gebruikt worden die zijn vermeld in Verordening (EU) 2016/2031 en Uitvoeringsverordening 2019/2072.

5.3.3 Opslag van fytosanitaire producten in douane-entrepot

De Douane controleert vanaf 31 oktober 2026 via CERTEX aangiften voor de regeling Douane-entrepot (regeling 71).

Wilt u fytosanitaire goederen aangeven voor opslag in een douane-entrepot of vrije zone? U moet dan vanaf 31 oktober de juiste bescheiden hebben. Voor fytosanitaire producten heeft u een CHED-PP nodig.

Gedeeltelijke toepassing VGEM-bepalingen

Controle op het CHED-PP vindt plaats met gedeeltelijke toepassing van de VGEM-bepalingen. Dit betekent dat we aangiften tot plaatsing douane-entrepot aanvaarden als we vaststellen dat het bescheid bestaat. Het bescheid moet ook kloppen met de aangegeven hoeveelheid.

De Douane geeft de goederen dan vrij voor opslag in het Douane-entrepot, terwijl de NVWA nog een beslissing moet nemen. Dit betekent dat ook een CHED-PP met de status 'New' of 'In progress' wordt aanvaard.

Controle van uw aangifte via CERTEX

De Douane controleert via CERTEX automatisch of de gegevens overeenkomen met de gegevens in TRACES. In TRACES is uw CHED geregistreerd. Klopt de informatie niet? Dan aanvaardt de Douane uw aangifte niet. De goederen kunnen dan niet onder de regeling worden geplaatst. U krijgt hierover automatisch bericht. U kunt de aangifte dan controleren, aanpassen en opnieuw indienen.

5.3.4 Uitvoeren van controles op verpakkingshout

Wanneer fysieke douanecontroles worden uitgevoerd in de douanecontroleloodsen van douaneregio Rotterdam Haven wordt aangetroffen verpakkingshout tegelijkertijd gecontroleerd. Er wordt in dat geval gecontroleerd of het verpakkingshout voldoet aan de ISPM15-standaard. Hoofdstuk 14 van dit voorschrift gaat nader in op de controles op verpakkingshout.

5.3.5 Controle op naleving van de fytosanitaire wetgeving van, uit een 3e land binnenkomende reizigersbagage en kleine zendingen

Fytosanitaire wetgeving is ook van toepassing op binnenkomende reizigersbagage uit een 3e land. De douane controleert deze reizigersbagage tijdens dagelijkse controles op internationale lucht- en zeehavens.

5.3.6 Gebruik van een COI en een CHED

Gebruikt u een COI en een CHED? Dan moet u er op artikelniveau in uw aangifte voor zorgen dat de hoeveelheden bij het bewijsstuk COI en CHED overeenkomen met de inhoud van het COI en het CHED.

Het is daarbij belangrijk dat u de hoeveelheden als onderdeel van het bewijsstuk op de juiste manier verdeelt over de artikelen in uw aangifte. Zo sluiten uw aangifte en de bewijsstukken aan bij de inhoud van het COI en het CHED. 

Minder artikelen op CHED dan COI

Soms staan er op het CHED minder artikelen dan op het COI. In dat geval houdt u het aantal artikelen op het COI aan. U wijzigt het CHED dan naar hetzelfde aantal artikelen als op het COI.

Heeft u bijvoorbeeld een COI met 10 artikelen met dezelfde goederencode? En een CHED met 2 artikelen met dezelfde goederencode?

• U maakt in de aangifte 10 artikelen aan, gelijk aan de artikelen en hoeveelheden die op het COI staan.
• U stemt daarna de inhoud die u opgeeft als onderdeel van het bewijsstuk CHED af op de artikelen van het COI.

Op deze manier worden de hoeveelheden richting CERTEX correct en op dezelfde manier bijgehouden.

5.3.7 Regeling douanevervoer (DVA/NCTS)

Op 19 september 2026 is de regeling douanevervoer technisch aangesloten op CERTEX. De Douane start hierbij met een pilotperiode waaraan een beperkte en geselecteerde groep bedrijven deelneemt.

Deze aansluiting betekent dat de Douane nog niet technisch afdwingt dat de gegevenselementen van een CHED-PP certificaat in de vervoersaangifte (die via CERTEX gebruikt worden) ingevuld moeten worden. Vult u deze gegevens wel in, dan moet u dit op de juiste manier doen, zodat we uw vervoersaangifte kunnen accepteren:

De bescheidcode voor CHED-PP is C085. Deze vult u in als ‘supporting document’.

In het XML-bericht van de vertrekaangifte (IE015) moet u dit certificaat vermelden als:

<SupportingDocument>
<sequenceNumber>1</sequenceNumber>
<type>C085</type>
<referenceNumber>CHEDPP.NL.2026.1234567</referenceNumber></SupportingDocument>

Het juiste formaat voor een CHED-PP is: CHEDPP.NL.2026.1234567

Vult u dit bescheid fout in? Dan wordt uw vervoersaangifte vanaf 19 september niet geaccepteerd. U ontvangt dan een afwijzingsbericht (IE056) op uw vervoersaangifte.

Omdat u tijdens de pilotperiode nog niet verplicht bent om dit certificaat te vermelden, kunt u er ook voor kiezen dit bescheid niet in te vullen. Uw aangiften worden ook zonder deze gegevens geaccepteerd.

5.3.8 Noodprocedures

Bij een storing in DMS, CERTEX of een van de achterliggende systemen kunt u gebruikmaken van de noodprocedure. De Douane meldt storingen via de Nationale Helpdesk Douane (NHD). Is een storing gemeld? Dan geeft de Douane aan voor welk onderdeel u de noodprocedure mag gebruiken. Storingen zijn meestal van korte duur. In veel gevallen is het daarom sneller en goedkoper om te wachten tot het betreffende systeem weer werkt.

Op de website van de NHD kunt u zien wanneer een verstoring is gestart. Kijk hiervoor bij de beschikbaarheid van het proces 'Invoeren in de EU, Uitvoeren uit de EU en Opslag (DMS)'.

Gebruik de noodprocedure alleen als uw douaneaangifte niet kan wachten totdat de storing voorbij is. Moet de Douane veel noodaangiften verwerken? Dan krijgen noodaangiften voor kritische goederen voorrang. Denk hierbij aan levende dieren en bevroren of bederfelijke goederen.

 De NVWA communiceert over storingen in CLIENT import. Ook een storing in CLIENT Import duurt meestal kort. In veel gevallen is het sneller en goedkoper om te wachten tot CLIENT Import weer werkt.